Biogramy Obrońców Lwowa
Roman Abraham ur. w 1891 r. we Lwowie, zm. w 1976 r. w Warszawie. Był synem prof. prawa na Uniwersytecie Lwowskim Władysława Abrahama. Przez większość życia związany był z miastem Lwowem gdzie przy ulicy Jana Długosza 16 (dziś Cyryla i Metodego) mieścił się jego dom rodzinny. W 1910 r. ukończył gimnazjum OO. Jezuitów w Bąkowicach. Studiował na Uniwersytecie Jana Kazimierza we Lwowie na wydziałach filozofii i prawa. W 1915 r. uzyskał tytuł doktora praw i umiejętności politycznych. Brał udział w I wojnie światowej w armii Austro-Węgierskiej. Wojnę zakończył w stopniu porucznika. Od 1 listopada 1918 r. walczył w obronie Lwowa. Był dowódcą sektora Góra Stracenia. Brał udział w zdobywaniu dworca, w obronie Persenkówki i w walkach w Śródmieściu. Jego oddział zatknął polski sztandar na lwowskim ratuszu. Uczestniczył też w wojnie z Bolszewikami. Żołnierze jego oddziału walczyli bohatersko pod Zadwórzem broniąc Lwowa przed armią Siemiona Budionnego. W latach 1922-27 był wykładowcą w Wyższej Szkole Wojennej w Warszawie. W 1927 r. został dowódcą 26 Pułku Ułanów w Baranowiczach. Od w 1929 r. objął dowództwo Brygady Kawalerii Toruń w Toruniu, która w 1934 r. została przemianowana na BK Bydgoszcz i tam też przeniesiono jej siedzibę. W 1930 r. został wybrany posłem na Sejm ale wkrótce zrzekł się mandatu. Od 1937 r. dowodził Wielkopolską Brygadą Kawalerii w Poznaniu. W 1938 r. został awansowany do stopnia generała brygady. Podczas kampanii wrześniowej dowodził Wielkopolską BK m.in. w bitwie nad Bzurą. Od 15 do 21 września dowodził GO Abraham w skład której wchodziły Wielkopolska i Podolska Brygada Kawalerii. W czasie obrony Warszawy aż do kapitulacji 28 września dowodził Zbiorczą BK. Aresztowany przez Niemców 15 października był więziony w Alei Szucha w Warszawie a następnie w kilku niemieckich oflagach.W 1945 r. został uwolniony przez wojska amerykańskie. Powrócił do Polski jednak władze komunistyczne nie pozwoliły mu wrócić do armii. Pracował m.in. w Czerwonym Krzyżu i Ministerstwie Administracji Publicznej. W 1950 r. w skutek zastraszenia przez władze komunistyczne przeszedł na emeryturę. W 1956 r. bezskutecznie interweniował u władz polskich i sowieckich w sprawie ochrony lwowskiego Cmentarza Obrońców Lwowa. Po śmieci został pochowany na cmentarzu parafialnym we Wrześni. Na grobowcu rodziny Abrahamów na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie wmurowano tablicę poświęconą pamięci generała.
Biogram opracował Kamil Rojek
Andrzej Battaglia, urodził się 19 września 1895 w Tarnowie w rodzinie pochodzenia włoskiego. Syn Gwidona Battaglia (powstańca styczniowego) i Olgi z domu Baranowskiej. Kształcił się w III Państwowym Gimnazjum im. Króla Stefana Batorego we Lwowie, potem został studentem Wydziału Prawa Uniwersytetu Lwowskiego. Był harcerzem, od 1914 członkiem Związku Strzeleckiego. Po wybuchu I wojny światowej wstąpił do Legionów Polskich. Służył w 1 kompanii IV batalionu 1 pułku piechoty w składzie I Brygady. Po kryzysie przysięgowym został wcielony do armii austro-węgierskiej, w której służył od 20 września 1917 na froncie włoskim. W połowie 1918 został absolwentem szkoły oficerskiej, po czym służył we Lwowie. Tam został członkiem Polskiej Organizacji Wojskowej. W trakcie wojny polsko-ukraińskiej pełnił funkcję komendanta pierwszego patrolu pod pseudonimem “Bitwa”. W nocy z 31 października na 1 listopada 1918 udał się do zajętych przez Ukraińców koszar C.K. 15 pułku piechoty przy ulicy Kurkowej 15, celem przeprowadzenia wywiadu w sprawie możliwości uwolnienia internowanych tam 30 legionistów. Po krótkiej rozmowie i wywiązanej sprzeczce został postrzelony w brzuch. Zmarł 5 listopada 1918 we lwowskim szpitalu wskutek odniesionych ran. Pośmiertnie był awansowany do stopnia podporucznika kawalerii. Został uznany za pierwszą polską ofiarę poległą w obronie Lwowa 1918. Po ekshumacji jego szczątki zostały pochowane w krypcie katakumby I na Cmentarzu Obrońców Lwowa. Uchwałą Rady Miasta Lwowa z listopada 1938 jednej z ulic we Lwowie nadano imię Andrzeja Battaglii. 17 kwietnia 1921 roku otrzymał pośmiertnie order Virtuti Militari, 4 listopada 1933 – Krzyż Niepodległości, a później Krzyż Walecznych oraz Krzyż Obrony Lwowa.
Biogram przygotowała Milena Cichoń uczennica klasy VIII E
Jerzy Bitschan ur. 29 listopada 1904 r. w Piaskach koło Sosnowca, zm. 21 listopada 1918 r. we Lwowie. Zamieszkał we Lwowie w dzielnicy Kulparków po tym jak jego matka Aleksandra wyszła za mąż za znanego lwowskiego lekarza Stanisława Zagórskiego. W 1918 r. był uczniem IV klasy Gimnazjum im. Henryka Jordana we Lwowie. Aktywnie brał udział w życiu szkoły, należał do harcerzy z 9 Drużyny Lwowskiej. Wieczorem 20 listopada zgłosił na ochotnika do oddziału porucznika Petriego, który walczył na Kulparkowie z Ukraińcami. W domu zostawił ojczymowi list z informacją „Kochany Tatusiu, idę dzisiaj zameldować się do wojska. Chcę okazać, że znajdę na tyle siły, by móc służyć i wytrzymać. Obowiązkiem też moim jest iść, gdy mam dość sił, a wojska braknie ciągle dla oswobodzenia Lwowa. Z nauk zrobiłem już tyle, ile trzeba było. Jerzy.” Został przyjęty do oddziału, gdzie przydzielono mu jako opiekuna chorążego Aleksandra Śliwińskiego. Ciężko ranny w nogi zmarł w dniu 21 listopada w czasie walk na Cmentarzu Łyczakowskim. W czasie walk polsko-ukraińskich o Lwów matka Jerzego, Aleksandra Zagórska zorganizowała we mieście Ochotniczą Ligę Kobiet i sama stanęła na jej czele. Jerzy Bitschan został pochowany w katakumbach na Cmentarzu Obrońców Lwowa. Pośmiertnie został odznaczony Krzyżem Walecznych.
Biogram opracował uczeń Wojciech Sztorc
Mieczysław Boruta-Spiechowicz urodził się 20 lutego 1894 roku w Rzeszowie, zmarł 13 października 1985 roku w Zakopanem. Urodził się w rodzinie Stanisława i Anieli z Zatorskich. Ukonczył Gimnazjum Realno-Filozoficzne im. Michała Kreczmara w Warszawie. Od wczesnej młodości związał się z polskim ruchem skautowym. Aby uniknąć powołania do służby w Armii Austro-Węgier, w 1913 wyjechał na studia do Akademii Handlowej w Antwerpii w Belgii. Tam wstąpił do Związku Strzeleckiego i ukończył kurs podoficerski. Po wybuchu I wojny światowej przedostał się do Krakowa i wstąpił w szeregi Drużyn Strzeleckich. W sierpniu 1914 wstąpił do Legionów Polskich. W czasie służby w Legionach awansował kolejno na chorążego (1915), podporucznika (1915) i porucznika (1916). Po traktacie brzeskim odegrał ważną rolę w przeprowadzeniu II Brygady na stronę rosyjską pod Rarańczą w nocy z 15 na 16 lutego 1918. Od listopada 1918 do stycznia 1919 brał udział w obronie Lwowa jako dowódca odcinka II Grupy Operacyjnej, a następnie pułku Strzelców Lwowskich. Po powrocie do kraju, w kwietniu 1919 został skierowany na front wojny polsko-bolszewickiej. W styczniu 1921 roku, po zakończeniu wojny z bolszewikami, skierowany został na II Kurs Wojennej Szkoły Sztabu Generalnego. W maju 1925 objął dowództwo 71 pułku piechoty w Ostrowi Mazowieckiej. Na czele pułku wziął udział po stronie rządowej, w wypadkach majowych 1926. Z dniem 1 września 1926 roku został przydzielony do Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych na stanowisko I oficera sztabu inspektora armii gen. dyw. Edwarda Rydza-Śmigłego (etat generała), a następnie gen. Gustawa Orlicz-Dreszera. Podczas wojny obronnej dowodził Grupą Operacyjną „Bielsko”. W czasie tych walk oddziały polskie zostały rozbite. Udało mu się jednak przedostać się do Lwowa, gdzie był jednym z organizatorów konspiracji antyradzieckiej. W 1939 opuścił miasto z zamiarem przedostania się do Francji. Podczas przekraczania granicy z Węgrami w nocy z 13 na 14 grudnia został aresztowany przez NKWD. Po zawarciu układu Sikorski-Majski, w sierpniu 1941 roku został zwolniony z więzienia. Na wniosek gen. Władysława Andersa, dowódcy Armii Polskiej w ZSRR, został przez Naczelnego Wodza mianowany dowódcą 5 Wileńskiej Dywizji Piechoty. Od marca 1942 roku był dowódcą wojsk ewakuowanych do Iranu. 1 października 1942 roku Naczelny Wódz mianował go dowódcą I Korpusu Pancerno-Motorowego w Szkocji. W grudniu 1945 powrócił do Polski i został przyjęty do Ludowego Wojska Polskiego. Do lipca 1946 pełnił funkcję zastępcy szefa Departamentu Piechoty i Kawalerii w Ministerstwie Obrony Narodowej. Na skutek konfliktu z gen. Karolem Świerczewskim został w lipcu 1946 na własną prośbę przeniesiony do rezerwy, a następnie w stan spoczynku. Od 1958 zaangażował się w działalność Związku Inwalidów Wojennych, był wiceprezesem i prezesem okręgu szczecińskiego, ale odszedł z niego po roku z powodu partyjnej ingerencji. W 1964 roku zamieszkał w Zakopanem, gdzie prowadził głównie działalność kombatancką. Zajmował się sprawami bytowymi swoich byłych żołnierzy, odznaczeniami oraz opieką nad grobami żołnierskimi i pomnikami ku czci poległych. Bardzo mocno zaangażował się także wraz z gen. Romanem Abrahamem w akcję protestacyjną przeciwko radzieckiej dewastacji Cmentarza Orląt we Lwowie. Gen. Boruta-Spiechowicz 6 sierpnia 1974 został wybrany przez aklamację przez grupę ok. 100 Legionistów na prezesa honorowego Związku Legionistów Polskich. Po śmierci został pochowany w kwaterze legionowej Nowego Cmentarza w Zakopanem.
Biogram opracowała Milena Działo
Helena Jurgielewicz urodziła się 7 czerwca 1897 r. w Krakowie, zmarła 29 listopada 1980 r. w Warszawie. Była pierwszą kobietą lekarzem weterynarii w Polsce. W młodości interesowała się sportem. Jako pierwsza kobieta zimą zdobyła Wrota Chałubińskiego w Tatrach. Studiowała na Akademii Medycyny Weterynaryjnej we Lwowie. Była jedyną kobietą na tym kierunku studiów. W 1918 roku jako jedna z 65 kobiet brała udział w walkach o Lwów przeciwko Ukraińcom w oddziale ppor. Bernarda Monda jako snajper, za co została awansowana na starszego wachmistrza 5 Pułku Piechoty Legionów. W 1919 Naczelny Wódz Józef Piłsudski przyznał jej prawo poborów i funkcji podporucznika podlekarza weterynaryjnego i korzystania z odznak oficerskich na czapce. W 1920 pełniła służbę w 1 Brygadzie Jazdy, a następnie 11 Pułku Ułanów Legionowych. Była ochotniczką w II powstaniu śląskim. Po uzyskaniu dyplomu studiów wyższych pracowała m.in. jako kierownik w miejskim Zakładzie Utylizacyjnym w Warszawie, a w 1932 roku została kierownikiem sanitarnym rzeźni warszawskiej. Pracę zawodową łączyła z aktywnością społeczną, m.in. w Zarządzie Głównym Stowarzyszenia „Rodzina Wojskowa” i Akademickim Związku Sportowym. Po agresji sowieckiej na Polskę wyjechała z mężem i córką do Francji, podjęła pracę w Instytucie Pasteura. Wraz z córką brała udział w ruchu oporu, m.in. organizując transport alianckich żołnierzy przez Pireneje. Za swoją działalność obie zostały aresztowane i osadzone w obozie koncentracyjnym Ravensbrück. Przeżyła ewakuację obozu, wróciła do Polski. Po śmierci została pochowana na cmentarzu Powązkowskim. Była odznaczona: Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari, Krzyżem Niepodległości z Mieczami oraz Krzyżem Walecznych (czterokrotnie).Biogram przygotowała Lena Czurka
Michał Karaszewicz-Tokarzewski (1893-1964). Polski generał, założyciel Służby Zwycięstwu Polski, aktywny działacz Polskiego Podziemia, komendant Związku Walki Zbrojnej. Używał pseudonimów „Torwid”, „Stolarski”, „Doktor”, „Stawski”. Urodził się 5 stycznia 1893 roku we Lwowie. Był synem Bolesława i Heleny Lerch de Lerchensfeld. Wychował się w Drohobyczu, mieszkał z matką i babką. W 1913 roku kończy gimnazjum i po zdaniu matury rozpoczął studia na na Wydziale Medycznym Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Następnie kontynuował naukę na Uniwersytecie Jagiellońskim. W okresie studiów angażował się w działalność niepodległościową. Działał w Związku Walki Czynnej i Związku Strzeleckim. W 1913 roku ukończył kurs oficerski. Od 1910 roku był członkiem Polskiej Partii Socjalistycznej-Frakcja Rewolucyjna. W czasie I wojny światowej służył w Legionach Polskich i Polskiej Organizacji Wojskowej. W 1915 roku został dowódcą 5. Pułku Piechoty Legionów. W 1915 uzyskał awans do stopnia majora, co było wyrazem zaufania, jakim darzył go Józef Piłsudski. W Legionach Karaszewicz-Tokarzewski służył do 1917 roku, a po kryzysie przysięgowym został internowany w Beniaminowie. Po zwolnieniu angażował się w działalność w ramach Polskiej Organizacji Wojskowej, przede wszystkim na Kresach Wschodnich, gdzie popadł w konflikt z miejscowymi władzami. W listopadzie 1918 roku dowodził odsieczą dla broniącego się Lwowa. Następnie, w kwietniu brał udział w walkach o Wilno. W czerwcu 1919 roku uzyskał awans do stopnia pułkownika. Potem był kolejno inspektorem i szefem w Departamencie Piechoty Ministerstwa Spraw Wojskowych i dowódcą 19. i 25. dywizji piechoty. W dniu 1 grudnia 1924 roku został generałem, najmłodszym w polskiej armii. W latach 1926-28 był szefem Biura Personalnego Ministerstwa Spraw Wojskowych. Następnie rozpoczął służbę w różnych jednostkach. Podczas kampanii wrześniowej dowodził Grupą Operacyjną w Armii „Pomorze”, walcząc m.in. nad rzeką Bzurą. Po kapitulacji stolicy zdecydował się na rozpoczęcie działalności konspiracyjnej. 27 września 1939 roku tworzy w stolicy Służbę Zwycięstwu Polski, tajną organizację konspiracyjną, która miała na celu podjęcie zbrojnej walki przeciw okupantowi. Po utworzeniu ZWZ Karaszewicz-Tokarzewski został komendantem Obszaru nr 3 Lwów. Napotkał tam rozmaite trudności w organizowaniu sieci struktur podziemnej organizacji. Jego środowisko mocno inwigilowali Sowieci. W marcu 1940 roku został aresztowany przy przekraczaniu granicy niemiecko-sowieckiej przez NKWD. Po ogłoszeniu amnestii dla polskich więźniów, na mocy układu Sikorski-Majski, został zwolniony i wstąpił do Wojska Polskiego w ZSRS. Tam mianowano go dowódcą 6. dywizji piechoty „Lwów”. W marcu 1943 roku otrzymał nominację na zastępcę dowódcy Armii Polskiej na Wschodzie, gen. Władysława Andersa. W 1946 roku został dowódcą II Korpusu Polskiego. Po zakończeniu II wojny światowej pozostał w Wielkiej Brytanii, gdzie czynnie działał na rzecz polskich kombatantów. W 1954 roku objął stanowisko Generalnego Inspektora Sił Zbrojnych w Wielkiej Brytanii i ministra obrony narodowej. Zmarł 22 maja 1964 roku w Casablance. W 1992 roku jego prochy spoczęły na warszawskich Powązkach. Został odznaczony: Orderem Virtuti Militari II i V klasy, Orderem Polonia Restituta III i IV klasy, Krzyżem Niepodległości z Mieczami, Czterokrotnie Krzyżem Walecznych i Krzyżem Zasługi.
Biogram przygotowała Amelia Stalica z klasy 8C
Czesław Jan Mączyński ur. 9 lipca 1881 r. w Kaszycach, zm. 15 lipca 1935 we Lwowie. Był on historykiem oraz pułkownikiem artylerii WP. Działał również jako naczelny dowódca obrony Lwowa w 1918 r. W latach 1922-1927 był posłem na Sejm RP. W 1892 r. rozpoczął naukę w jarosławskim C. K. Gimnazjum, w którym zdał maturę, a po niej zgłosił się na roczną służbę do wojska. 21 września 1903 zdał egzamin oficerski i otrzymał stopień podporucznika rezerwy. 16 grudnia 1905 r. został wybrany członkiem wydziału Czytelni Akademickiej we Lwowie. Brał udział w I Wojnie Światowej. Na początku należał do 29 pułku artylerii polowej, w którym został dowódcą baterii a następnie do 1 pułku artylerii polowej, gdzie awansował na porucznika. Po odniesionych obrażeniach został przeniesiony do 2 pułku artylerii polowej jako komendant baterii. W 1917 r. został kapitanem w rezerwie. Był komendantem Polskich Kadr Wojskowych we Lwowie, wszedł w skład Naczelnej Komendy Obrony Lwowa. W listopadzie 1918 r. w czasie walk polsko-ukraińskich o Lwów pełnił funkcję naczelnego komendanta obrony miasta. Również był dowódcą Orląt Lwowskich. Jesienią 1919 r.. pełnił też czasowo obowiązki dowódcy 5 Dywizji Piechoty. Wyraźnie szykanowany przez legionistów, nie mógł odbyć stosownego przeszkolenia dla uzyskania wyższego stanowiska. W lutym 1929 r. został zwolniony z zajmowanego stanowiska komendanta i oddany do dyspozycji dowódcy Okręgu Korpusu Nr III, a z dniem 31 sierpnia tego roku został przeniesiony w stan spoczynku. W 1935 r. zmarł w szpitalu wojskowym we Lwowie. W 1933 r. został wybity medal upamiętniający Czesława Mączyńskiego, wydany we lwowskiej pracowni Eugeniusz Mariana Ungera.
Biogram opracowała Julia Zając
Zygmunt Filip Manowarda ur. 5 października 1889 w Czerniowcach, zm. 3 października 1938 w Warszawie. Pochodził z rodziny polskiej. Kształcił się w Gimnazjum w Jarosławiu i w V Gimnazjum im. Hetmana Stanisława Żółkiewskiego we Lwowie. Gdy zakończyła się I wojna światowa został przyjęty do Wojska Polskiego jako oficer wcześniej służący w armii austro-węgierskiej w stopniu porucznika. Brał udział w wojnie polsko-ukraińskiej w obronie Lwowa służąc w Szpitalu Technika nr I i w Szpitalu nr II. Później walczył również w wojnie polsko-bolszewickiej. Ukończył studia medyczne, a następnie uzyskał tytuł naukowy doktora na Wydziale Lekarskim Uniwersytetu Jana Kazimierza we Lwowie. Pracował w Szpitalu Okręgowym w Przemyślu, równocześnie był członkiem Lwowskiej Izby Lekarskiej. W latach 1922-1931 mieszkał w Zaleszczykach, gdzie był m.in. lekarzem Korpusu Ochrony Pogranicza. W 1936 r. przeniósł się do Warszawy i pracował w Ministerstwie Opieki Społecznej jako naczelny lekarz Inspekcji Pracy. Zmarł 3 października 1938 r. w Warszawie i został pochowany na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach w Warszawie. Za swoje zasługi otrzymał Krzyż Walecznych i Odznakę Honorową ,,Orlęta”.
Biogram opracowała Lena Wójcik, uczennica klasy VIIIE
Antoni Petrykiewicz ur. w 1905 r. we Lwowie, zm. 16 stycznia 1919 tamże. Jeden z Orląt lwowskich, uczestnik walk w obronie Lwowa w 1918 r. Był uczniem drugiej klasy V Gimnazjum Państwowego im. hetmana Stanisława Żółkiewskiego. Od początku listopada Antoś Petrykiewicz brał udział w walkach z Ukraińcami o Lwów. Walczył w oddziale ,,Straceńców” pod dowództwem późniejszego generała Romana Abrahama. Został ciężko ranny 23 grudnia 1918 r. w czasie walk na Persenkówce, gdzie uczestniczył w obronie tzw. Góry Stracenia zwanej też Redutą Śmierci. Zmarł 16 stycznia 1919 r. w szpitalu polowym zorganizowanym na Politechnice Lwowskiej. Antoś Petrykiewicz został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari i pozostaje do dziś jego najmłodszym kawalerem. Został pochowany w katakumbach Cmentarz Obrońców Lwowa we Lwowie.
Biogram opracował Adrian Ciężadło
Jan Schram ur. 20 lutego 1894 r. w Gródku Jagiellońskim, zm. 12 lutego 1968 r. w Jarosławiu. Dorastał w Jarosławiu a maturę zdał we Lwowie. 1914 r. we wrześniu wstąpił do Legionów Polskich. 13 maja 1915 r. pod Czerniowcami dostał się do rosyjskiej niewoli. Brał udział w wojnach Polski z Ukrainą oraz Bolszewikami. Dowodził IV odcinkiem podczas bitwy o Lwów a jego oddział walczył w rejonie dworców Głównego i Czerniowieckiego. 3 maja 1922 r. został zweryfikowany w stopniu porucznika ze starszeństwem. Następnie przeszedł do służby w lotnictwie i już w 1924 r. pełnił służbę w 4 pułku lotniczym w Toruniu. W maju 1928 r. wyznaczony został na stanowisko komendanta parku 6 pułku lotniczego. Przeprowadził się do Jarosławia gdzie rozpoczął działalność polityczna w Stronnictwie Ludowym. W 1937 r. podczas strajku chłopów został internowany na 6 miesięcy do przemyskiego więzienia. Po wybuchu II wojny światowej podjął nieudaną próbę dotarcia do swego macierzystego pułku lotniczego. W listopadzie 1939 został aresztowany i przez dwa miesiące był zakładnikiem Niemców. Podczas okupacji działał w konspiracji, najpierw w Batalionach Chłopskich a potem w Armii Krajowej. W lipcu 1944 r. został wybrany na burmistrza Jarosławia. Już w sierpniu tego roku został aresztowany za działalność w AK a następnie wywieziony do Związku Sowieckiego. Do Polski powrócił w listopadzie 1947 r., lecz nadal był prześladowany przez komunistyczny Urząd Bezpieczeństwa. Został pochowany na Starym Cmentarzu w Jarosławiu, otrzymał wiele odznaczeń oraz orderów.
Biogram opracowała Julia Zając
Zdzisław Trześniowski pseudonim “Tatar” urodził się 19 lutego 1868 r. w Kotorynach. W czasie I Wojny Światowej należał do Legionów Polskich. Został dowódcą plutonu wchodzącego w skład kompanii kadrowych, które 4 sierpnia 1914 r. pod dowództwem generała dywizji Mieczysława Norwida-Neugebauera wkroczyły na teren Królestwa Polskiego. Pod koniec 1914 r. brał udział w bitwie pod Łowczówkiem. Po zachorowaniu na tyfus przez dłuższy czas przebywał na leczeniu. Od lutego 1917 r. służył w 3 pułku piechoty II Brygady Legionów. Po przejściu frontu w bitwie pod Rarańczą w połowie lutego 1918 r. został internowany przez Austriaków. Po odzyskaniu wolności przybył do Lwowa, gdzie od października 1918 r. organizował zalążek armii polskiej, podległej Sztabowi Generalnemu Wojsk Polskich w Warszawie. W obliczu zajęcia Lwowa przez Ukraińców, dnia 31 października 1918 r. został mianowany dowódcą batalionu uzupełniającego. Od wieczora tego dnia był pierwszym dowódcą I Załogi Obrony Lwowa w szkole im. Henryka Sienkiewicza. Następnego dnia(1 listopada) odparł w szkole atak Ukraińców i tym samym wywołał mobilizację wśród polskich mieszkańców Lwowa. W nocy z 1 na 2 listopada przebił się przez linie ukraińskie i zajął w Rzęśnie Polskiej magazyny z zapasami broni i wyposażenia. Został mianowany dowódcą I grupy wojsk polskich i pełnił tę funkcję od 5 do 22 listopada. Po oswobodzeniu Lwowa przez Polaków został zweryfikowany do stopnia majora piechoty z dniem 24 listopada 1918 r. Tego samego dnia został dowódcą batalionu 1 pułku Strzelców Lwowskich. 12 kwietnia 1919 r. został przyjęty do Wojska Polskiego. Następnie od 2 maja 1919 r. do 2 czerwca 1920 r. sprawował stanowisko dowódcy 7 pułku piechoty Legionów. W czasie wojny z Bolszewikami od 12 lipca 1920 r. dowodził III batalionem 240 pułku piechoty. 16 czerwca 1921 r. został przeniesiony do rezerwy. 25 czerwca 1921 r. popełnił samobójstwo na terenie koszar w Krakowie. Przed śmiercią zastrzelił podpułkownika Henryka Madurowicza, pełniącego funkcję dowódcy 20 pułku piechoty. Zdzisław Trześniowski został pochowany 28 czerwca tego samego roku na Cmentarzu Obrońców Lwowa (I kwatera, 24 miejsce).
Biogram opracowała Amelia Ptaśnik
Aleksandra Zagórska, urodziła się 22 czerwca 1882 r. w Lublinie, zmarła 14 kwietnia 1965 r. w Warszawie. Była podpułkownikiem Wojska Polskiego, żołnierzem Legionów, organizatorką Ochotniczej Legii Kobiet. Dzieciństwo spędziła w Sandomierzu. Uczyła się w progimnazjum i gimnazjum w Zamościu i Radomiu. Studiowała filozofię na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1905 r. roku wstąpiła do Organizacji Bojowej PPS, w działaniach której używała pseudonimu Magda. W lipcu 1907 r. uczestniczyła w nieudanym zamachu na pociąg w Łapach wiozący żołnierzy pułku wołyńskiego. Zwolniona z aresztu dzięki łapówce zbiegła do Galicji. W 1909 r. przeniosła się na stałe do Lwowa. W 1911 r. wstąpiła do Związku Walki Czynnej, a także do Związku Strzeleckiego we Lwowie, jednocześnie organizowała kobiece drużyny Polskiej Organizacji Wojskowej. Podczas I wojny światowej była organizatorką kobiecej służby wywiadowczej I Brygady Legionów Polskich. Uczestniczyła w obronie Lwowa przed Ukraińcami, organizując w listopadzie 1918 r. kobiecą organizację paramilitarną Ochotnicza Legia Kobiet (OLK), której była jej komendantką. Ochotniczki z OLK wzięły czynny udział w wojnie z bolszewikami. Z dniem 1 października 1921 r., na własną prośbę, została zwolniona z czynnej służby wojskowej. Dosłużyła się stopnia podpułkownika. Z pierwszego małżeństwa z Henrykiem Bitschanem miała syna Jerzego, który w wieku czternastu lat zginał w czasie walk o Lwów. Jej drugim mężem był Józef Bednarz, wybitny psychiatra, z którym miała syna Władysława. Potem zawarła związek małżeński z lwowskim lekarzem Romanem Zagórskim, z którym mieszkała na lwowskim Kulparkowie. Po śmierci męża (Romana) przeprowadziła się do Warszawy. W 1928 roku zorganizowała Związek Legionistek Polskich, pełniąc funkcję prezesa związku. Organizowała cykliczne, wspomnieniowe spotkania, również po II wojnie światowej. We wrześniu 1939 r. w czasie oblężenia w Warszawie, w świetlicy przy ul. Brackiej, prowadziła jadłodajnię dla uchodźców. Po wojnie latem 1945 roku zamieszkała w willi Witkiewiczówce w Zakopanem. Po śmierci została pochowana na cmentarzu Bródnowskim. Z inicjatywy Instytutu Pamięci Narodowej i rodziny szczątki ppłk. Zagórskiej zostały złożone w uroczystym wojskowym pogrzebie 26 maja 2022 r. na Cmentarzu Wojskowym na Powązkach. Została odznaczona: Krzyżem Niepodległości z Mieczami, Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski , Krzyżem Walecznych (dwukrotnie), Złotym Krzyżem Zasługi, Medalem Pamiątkowym za Wojnę 1918–1921, Krzyżem Obrony Lwowa, Odznaką Honorową „Orlęta”.
Biogram przygotowała Lena Czurka
Bolesław Zajączkowski urodził się w 1891 roku w Krakowie, zmarł 17 sierpnia 1920 r. we wsi Zadwórze. Ukończył I Gimnazjum Państwowe w Stanisławowie im. Mieczysława Romanowskiego. Poległ w bitwie z bolszewikami pod Zadwórzem gdzie dowodził ochotniczym batalionem. Bitwa ta rozegrana została na dalekim przedpolu Lwowa w odległości około 33 km od miasta. Mimo śmierci prawie wszystkich polskich żołnierzy, zakończyła się operacyjnym sukcesem wojsk polskich. Bitwa ta nazwana jest „Polskimi Termopilami” a kapitan Zajączkowski „Polskim Leonidasem”. W końcowej fazie bitwy wraz z grupką swoich żołnierzy popełnił samobójstwo aby nie wpaść w ręce bolszewików. W 1922 r. został odznaczony pośmiertnie Krzyżem Srebrnym Wojskowego Orderu Virtuti Militari. Jest pochowany w kwaterze Zadwórzaków na Cmentarzu Obrońców Lwowa we Lwowie.
Biogram opracowała uczennica Hanna Stec
Konstanty Zarugiewicz ur. w 1901 r. we Lwowie, zm. 17 sierpnia 1920 r. w bitwie pod Zadwórzem. Urodził się w rodzinie polskich Ormian. W 1918 roku ukończył szkołę średnią. W pierwszym dniu walk z Ukraińcami o Lwów zgłosił się jako ochotnik do oddziału kapitana Romana Abrahama walczącego na Górze Stracenia. Po wycofaniu Ukraińców ze Lwowa wziął udział w bitwach pod Gródkiem Jagiellońskim i Bartanowem. Wiosną 1919 roku uczestniczył w polskiej ofensywie. Walczył pod Skniłowem i Trembowlą. Po zakończeniu walk z Ukraińcami wstąpił na wydział mechaniczny Politechniki Lwowskiej. Wiosną 1920 roku przerwał studia, gdyż został wysłany na Spisz, gdzie w czasie plebiscytu był komendantem odcinka. Po wybuchu wojny polsko-bolszewickiej wrócił do Lwowa i ponownie wstąpił do Oddziału Ochotniczego Romana Abrahama jako sierżant w kompanii karabinów maszynowych. W bitwie pod Chodaczkowem koło Tarnopola został ranny. Następnie razem ze swoim oddziałem wycofał się za linię Busk-Krasne. Zginął 17 sierpnia 1920 roku, walcząc z konnicą Siemiona Budionnego w bitwie pod Zadwórzem. Mimo prób rodzinie nie udało się odnaleźć jego ciała. W 1921 roku został pośmiertnie odznaczony Krzyżem Srebrnym Orderu Wojennego Virtuti Militari i Krzyżem Walecznych, a w 1933 roku Krzyżem Niepodległości. Jego matka Jadwiga została w 1925 roku poproszona o wskazanie jednej, spośród trzech trumien ze zwłokami nieznanych żołnierzy, ekshumowanych z Cmentarza Obrońców Lwowa, która została złożona w Grobie Nieznanego Żołnierza w Warszawie. W 86. rocznicę powstania Grobu Nieznanego Żołnierza w Warszawie, na froncie budynku Dowództwa Garnizonu Warszawa (Plac Marszałka Józefa Piłsudskiego 4), odsłonięta została pamiątkowa tablica poświęcona Jadwidze Zarugiewiczowej i jej synowi Konstantemu.
Biogram opracował uczeń Maksymilian Ulanecki